wd wp Пошук:

Хорхэ Луіс Борхес

Хорхэ Луіс Борхес (ісп.: Jorge Luis Borges ( audio); 24 жніўня 1899, Буэнас-Айрэс — 14 чэрвеня 1986, Жэнева) — аргенцінскі празаік, паэт, публіцыст. Борхес вядомы перш за ўсё лаканічнымі празаічнымі фантазіямі, якія часта хаваюць пад сабой развагі аб сур’ёзных навуковых праблемах ці прымаюць форму прыгодніцкіх або дэтэктыўных гісторый[6]. Эфект праўдзівасці выдуманых падзей дасягаецца ў Борхеса ўвядзеннем у апавяданне эпізодаў аргенцінскай гісторыі і імёнаў пісьменнікаў-сучаснікаў, фактаў уласнае біяграфіі. У 1920-я гады стаў адным з заснавальнікаў авангардызму ў іспанамоўнай лацінаамерыканскай паэзіі.

Біяграфія

Леанор Асеведа Суарэс, маці пісьменніка

Хорхе Луіс Борхес нарадзіўся ў 1899 годзе ў Буэнас-Айрэсе. Яго поўнае імя — Хорхе Франсіска Ісідара Луіс Борхес Асеведа (па-іспанску: Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo), аднак паводле аргенцінскай традыцыі ён яго не скарыстоўваў. У жылах Хорхе Луіса цякла кроў іспанцаў, ірландцаў, а таксама партугальскіх яўрэяў, аднак сам ён дадаваў да гэтага спісу яшчэ і баскскую, андалюскую, англійскую і нарманскую.

Гатэль L'Hôtel у Парыжы, дзе памёр Оскар Уайлд і дзе хацеў памерці Борхес

Сям’я Борхеса з’ехала ў Еўропу ў 1914 годзе, а потым у Іспанію ў 1919 годзе. Адразу пасля пераезду, 31 снежня 1919 г., часопіс «Грэцыя» надрукаваў першы верш Хорхе Луіса Борхеса. Нават яго раннія творы ўражвалі глыбінёй думак, ведамі моў і філасофіі, віртуозным валоданнем словам. У 1921 годзе Борхес вярнуўся на радзіму. Да 1930 году ён скончыў напісанне сямі кніг, заснаваў тры часопісы і супрацоўнічаў яшчэ з дванаццаццю. Борхес стаў першым іспанамоўным паэтам-авангардыстам у Лацінскай Амерыцы. У канцы 1930-х ён звярнуўся да прозы.

З 1937 году ён працаваў у бібліятэцы. У гэты час ён стварыў безліч празаічных фантазіяў, якія маскіравалі сур’ёзныя разважанні на тэму праблем навукі, часам яны таксама прымалі выгляд дэтэктыўнай ці прыгодніцкай прозы. У той жа момант яго выдуманыя сюжэты і героі здаюцца праўдзівымі, бо Борхес скарыстоўваў факты з аргенцінскай гісторыі, імёны пісьменнікаў-сучаснікаў і ўласныя ўспаміны.

Пісьменнік не меў ані жонкі, ані дзяцей, таму ён адчуваў моцную прыхільнасць да сястры і маці. Ён памёр у Жэневе 14 чэрвеня 1986 году. У 2004 годзе адкрылі яго помнік у Лісабоне.

Пасля смерці

Магіла Борхеса, могілкі Plain Palais у Жэневе

Борхес быў пахаваны на жэнеўскіх Могілках Каралёў, непадалёк ад Жана Кальвіна. У лютым 2009 года Нацыянальны кангрэс Аргенціны павінен быў разгледзець законапраект аб вяртанні ў Буэнас-Айрэс праху Хорхе Луіса Борхеса. Гэтая ініцыятыва зыходзіла ад прадстаўнікоў літаратурных колаў, аднак удава пісьменніка, якая ўзначальвае фонд яго імя, пярэчыць супраць перанясення рэштак Борхеса ў Аргенціну[7].

У 2008 годзе ў Лісабоне быў адчынены помнік Борхесу. Кампазіцыя, адлітая па эскізе земляка літаратара Федэрыка Брука, па меркаванні аўтара, глыбока сімвалічная. Яна ўяўляе сабой гранітны маналіт, у якім інкруставаная бронзавая далонь Борхеса. Як лічыць скульптар, які ў 80-я гады зрабіў з рукі пісьменніка зьлепак, гэта сімвалізуе самага творцу і яго «паэтычны дух». На адкрыцці манумента, усталяванага ў адным з паркаў у цэнтры гораду, прысутнічала ўдава пісьменніка Марыя Кодама, якая ўзначальвае фонд яго імя, бачныя дзеячы партугальскай культуры, у тым ліку Нобелеўскі лаўрэат Жазэ Сарамага.

Творчасць

Сам Борхес так апісаў свой уступ у літаратуру:

" З самага майго дзяцінства, калі бацька застаўся сляпым, у сям'і моўчкі мелася на ўвазе, што мне належыць здзейсніць у літаратуры то, чаго абставіны не далі зрабіць майму бацьку. Гэта выглядала зразумелым само сабою (а гэткае перакананне найбольш мацнейшае, чым проста выкананне жаданняў). Зрабілася так, што я стаў пісьменнікам. Пачаў я пісаць у шэсць ці сем гадоў.
Асабістая біяграфія, 1961
"

Кнігі

Складанкі апавяданняў

Эсэ

Паэзія

Анталогіі

Беларускія пераклады

Некаторыя творы пераклалі Сяргей Вераціла, Ганна Качалка, Анатоль Прасаловіч, Сяргей Шупа, Макс Шчур.

Зноскі

  1. 1 2 Jorge Luis Borges // Find a Grave — 1996. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. 1 2 Jorge Luis Borges // todotango.com Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Борхес Хорхе Луис // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  4. Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek et al. Record #118513532 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 снежня 2014.
  5. Bibliothèque nationale de France Record #11892985q // BnF catalogue généralParis: BnF. Праверана 22 лістапада 2015.
  6. Артыкул «БОРХЕС, ХОРХЕ ЛУИС» энцыклапедыі «Кругосвет» (руск.)
  7. Аргентина потребует у Швейцарии останки Борхеса // Лента.ру

Спасылкі

Тэмы гэтай старонкі (33):
Лаўрэаты прэміі Бальцана
Вялікія афіцэры ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай»
Памерлі 14 чэрвеня
Члены Баварскай акадэміі прыгожых мастацтваў
Камандоры ордэна За заслугі перад ФРГ
Перакладчыкі Аргенціны
Сляпыя
Пахаваныя ў Жэневе
Вікіпедыя:Артыкулы з пераазначэннем значэння з Вікідадзеных
Кавалеры Вялікага крыжа ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай»
Іспанамоўныя паэты
Выкладчыкі Універсітэта Буэнас-Айрэса
Пісьменнікі паводле алфавіта
Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і літаратуры
Асобы
Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікідадзеных без беларускага подпісу
Рыцары-Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Нарадзіліся ў 1899 годзе
Ганаровыя дактары Сарбоны
Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Памерлі ў Жэневе
Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук
Камандоры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры
Памерлі ад раку печані
Іспанамоўныя пісьменнікі
Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Эсэісты Аргенціны
Пісьменнікі Аргенціны
Нарадзіліся 24 жніўня
Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікідадзеных
Паэты Аргенціны
Памерлі ў 1986 годзе
Нарадзіліся ў Буэнас-Айрэсе